Bibliografia

Źródła, archiwa i dalsza kwerenda

Bibliografia i źródła wykorzystane w opracowaniu historii polskiego cmentarza, filhellenów, 13. Pułku Strzelców i interwencji na Krecie.

Autor: Tomasz BrzozowskiAktualizacja: 29 lipca 2026

Strona powstała na podstawie fotografii greckiej prasy wykonanych w bibliotece w Rethymno, ich zredagowanego tłumaczenia oraz raportów porównujących materiał z publicznie dostępnymi źródłami instytucjonalnymi i archiwalnymi.

Materiały własne i przesłane

  1. Fotografie dwóch artykułów z lokalnej prasy Rethymno.
  2. Zredagowane tłumaczenie greckich tekstów, z uwspółcześnieniem składni katharewusy.
  3. Raport z analizy archiwalnych artykułów i odczytu tablicy z 1933 roku.
  4. Raport historyczny o filhellenach, 13. Pułku Strzelców i interwencji mocarstw na Krecie.

Jak czytać tę stronę?

Informacje podzielono na trzy poziomy: fakty dobrze potwierdzone, późniejszą narrację pamiątkową oraz hipotezy wymagające dalszych źródeł. Nazwiska pozostawiono w formie widocznej na tablicy, ponieważ ich automatyczne „poprawianie” mogłoby tworzyć nowe błędy.

Koloryzacje i rekonstrukcje zdjęć są materiałem ilustracyjnym. Nie mogą być używane do identyfikacji osób, mundurów, inskrypcji ani kolorów historycznych.

Archiwa, które warto zbadać dalej

Rosja

RGVIA, fond 3278; akta 4. Brygady Strzelców; Odeski Okręg Wojskowy; dokumenty rosyjskiego korpusu ekspedycyjnego.

Grecja

Archiwa miejskie Rethymno, Chanii i Heraklionu; biblioteka Anemi; Fundacja Venizelosa; księgi katolickiej parafii w Rethymno.

Wielka Brytania

The National Archives: CAB 37/44/12, ADM 116/93 oraz mapa FO 925/3188.

Polska

Akta Ministerstwa Spraw Zagranicznych, materiały ambasady w Atenach, spuścizna Marcina Czermińskiego i dokumentacja uroczystości z 1933, 1935 i 1976 roku.